世界民話AIアトラスWorld Folktale Atlas AI | 33 冊 1225 話 | 出典と権利を一件ずつ確かめた

民話をさがす / ドイツ語圏

De drei Vügelkens

ドイツ語圏(Germany) / 本文の言語 ドイツ語 / 出典の刊年 1921 / 1,367 語

出典と権利

出典の本Deutsche Märchen gesammelt durch die Brüder Grimm
提供Project Gutenberg / https://www.gutenberg.org/ebooks/77905
採集・編者Jacob Grimm; Wilhelm Grimm
刊年の根拠扉に『Hundertfünfundzwanzigstes Tausend 1921』、初版表示は『Erstes Tausend 1911』
権利状態Public Domain (United States)(US)/確認日 2026-09-08
地図上の位置緯度 50.9 / 経度 9.5(精度 culture_region)。話の舞台でも採集地でもなく、この本が扱う文化圏のおおよその中心である。

本文 ・ 和訳対照

Project Gutenberg の本文から、PG のヘッダ・フッタ・商標文言を除いたもの。段落は原文のままである。

左=原文(原資料)右=和訳(AI が作ったもの)

Et is wul dusent un meere Jaare hen, da wören hier im Lanne luter kleine Künige, da hed auck einer up den Keuterberge wünt (gewohnt), de gink sau geren up de Jagd. Ase nu mal mit sinen Jägern vom Schlotte herruttrok, höen (hüteten) unner den Berge drei Mäkens ire Köge (Kühe), un wie sei den Künig mit den vielen Lüen (Leuten) seien, so reip de ölleste den annern beden Mäkens to, un weis up den Künig: »Helo! Helo! Wenn ik den nig kriege, so will ik keinen.« Da antworde de zweide up de annere Side vom Berge, un weis up den, de dem Künige rechter Hand gink: »Helo! Helo! Wenn ik den nig kriege, so will ik keinen.« Da reip de jüngste, un weis up den, de linker Hand gink: »Helo! Helo! Wenn ik den nig kriege, so will ik keinen.« Dat wören awerst de beden Ministers. Dat hörde de Künig alles, und ase von der Jagd heime kummen was, leit he de drei Mäkens to sik kummen un fragete se, wat se da gistern am Berge segd hedden. Dat wullen se nig seggen, de Künig frog awerst de ölleste, ob se ün wol tom Manne hewen wulle? Da segte se ja, un ere beiden Süstern friggeten de beiden Ministers, denn se wören alle drei scheun un schier (klar, schön) von Angesicht, besunners de Künigin, de hadde Hare ase Flass.

もう千年も、いやそれ以上も前のことだ。このあたりの国には小さな王さまばかりがいて、そのうちの一人がコイター山に住んでいた。この王さまは狩りが大好きだった。あるとき狩人たちを連れて城から出ていくと、山の下で三人の娘が牛の番をしていた。そして大勢を連れた王さまを見ると、いちばん上の娘がほかの二人に呼びかけて、王さまを指さして言った。「ほれ、ほれ! あの人がもらえないなら、わたしは誰ももらわない」すると二人目が山の反対側から、王さまの右手を歩く男を指さして答えた。「ほれ、ほれ! あの人がもらえないなら、わたしは誰ももらわない」すると末の娘が、左手を歩く男を指さして叫んだ。「ほれ、ほれ! あの人がもらえないなら、わたしは誰ももらわない」だがその二人は大臣だった。王さまはそれを残らず聞いていて、狩りから帰ると、三人の娘を呼び寄せて、昨日あの山で何と言ったのかと尋ねた。娘たちは言おうとしなかったが、王さまはいちばん上の娘に、わたしを夫にする気はあるかと尋ねた。すると娘は「はい」と言い、二人の妹は二人の大臣と結婚した。三人とも顔かたちが美しく整っていたからである。とりわけ王妃は亜麻のような髪をしていた。

De beiden Süstern awerst kregen keine Kinner, un ase de Künig mal verreisen moste, let he se tor Künigin kummen, um se up to munnern, denn se was grae (gerad) swanger. Se kreg en kleinen Jungen, de hadde 'n ritsch roen (roten) Stern mit up de Weld. Da sehden de beiden Süstern, eine tor annern, se wullen den hübsken Jungen in't Water werpen. Wie se'n darin worpen hadden (ick glöwe, et is de Weser west), da flügt'n Vügelken in de Högte, dat sank:

だが二人の妹には子ができなかった。そして王さまが旅に出ねばならなくなったとき、王妃を元気づけてやるようにと、二人を王妃のところへ呼んだ。王妃はちょうど身重だったのである。王妃は小さな男の子を産んだ。その子は真っ赤な星の印をつけて生まれてきた。すると二人の妹は互いに、あのかわいい坊やを水に投げ込んでしまおうと言い合った。そして投げ込むと(あれはヴェーザー川だったと思う)、一羽の小鳥が空高く舞い上がって歌った。

»Tom Daude bereit, up wietern Bescheid tom Lilienstrus: Wacker Junge, bist du's?«

「死ぬ覚悟はできている、追って沙汰があるまで百合の花束に。りっぱな坊や、おまえなのか」

Da dat de beiden hörten, kregen se de Angst up'n Lieve, un makten, dat se fort keimen. Wie de Künig na Hus kam, sehden se to üm, de Künigin hedde'n Hund kregen. Da segde de Künig: »Wat Gott deiet, dat is wole dahn.«

それを聞くと二人は身の毛がよだつほど怖くなって、急いでその場を離れた。王さまが家に帰ると、二人は、王妃は犬を産んだと告げた。すると王さまは言った。「神のなさることは、よくなされている」

Et wunde awerst'n Fisker an den Water, de fiskede den kleinen Jungen wier herut, ase noch ewen lebennig was, un da sine Fru kene Kinner hadde, foerden (fütterten) s'en up. Na'n Jaar was de Künig wier verreist, da krig de Künigin wier'n Jungen, den namen de beiden falsken Süstern und warpen'n auck in't Water, da flügt dat Vügelken wier in de Högte un sank:

だが水のほとりに漁師が住んでいて、まだかろうじて生きていた小さな坊やを釣り上げた。そして漁師の女房に子がなかったので、二人はその子を育てた。一年たって王さまがまた旅に出ると、王妃はまた男の子を産んだ。偽りの二人の姉はその子も取って水に投げ込んだ。すると小鳥がまた空高く舞い上がって歌った。

»Tom Daude bereit, up wietern Bescheid tom Lilienstrus: Wacker Junge, bist du's?«

「死ぬ覚悟はできている、追って沙汰があるまで百合の花束に。りっぱな坊や、おまえなのか」

Un wie de Künig torügge kam, sehden se to üm, de Künigin hedde wier 'n Hund bekummen, un he segde wier: »Wat Gott deit, dat is wole dahn.« Awerst de Fisker trok düsen auck ut den Water un foerd 'n up.

そして王さまが帰ってくると、二人は、王妃はまた犬を産んだと告げた。王さまはまた言った。「神のなさることは、よくなされている」だが漁師はこの子も水から引き上げて育てた。

Da verreisede de Künig wier, un de Künigin kreg 'n klein Mäken, dat warpen de falsken Süstern auck in't Water. Da flügt dat Vügelken wier in de Högte un sank:

それから王さまはまた旅に出て、王妃は小さな女の子を産んだ。偽りの姉たちはその子も水に投げ込んだ。すると小鳥がまた空高く舞い上がって歌った。

»Tom Daude bereit, up wietern Bescheid tom Lilienstrus: Wacker Mäken, bist du's?«

「死ぬ覚悟はできている、追って沙汰があるまで百合の花束に。りっぱな娘、おまえなのか」

Un wie de Künig na Hus kam, sehden se üm, de Künigin hedde 'ne Katte kregt. Do worde de Künig beuse, un leit sine Fru in't Gefängnis smieten, da hed se lange Jaare in setten.

そして王さまが家に帰ると、二人は、王妃は猫を産んだと告げた。そこで王さまは怒って、妻を牢に投げ込ませた。王妃は長い年月そこに入れられていた。

De Kinner wören unnerdes anewassen, da gink de ölleste mal mit annern Jungens herut to fisken, da wüllt ün de annern Jungens nig twisken sik hewen un segget: »Du Fündling, gaa du diner Wege.« Da ward he gans bedröwet un fräggt den olen Fisker, ob dat wahr wöre? De vertellt ün, dat he mal fisked hedde, un hedde ün ut den Water troken (gezogen). Da segd he, he wulle furt un sinen Teiten (Vater) söken. De Fisker, de biddet 'n, he mögde doch bliven, awerst he let sik gar nich hallen, bis de Fisker et tolest to givt. Da givt he sik up den Weg un geit meere Dage hinnern'n anner, endlich kümmt he vor 'n graut allmächtig Water, davor steit 'ne ole Fru un fiskede. »Guden Dag, Moer,« segde de Junge. »Groten Dank.« -- »Du süst da wol lange fisken, e du 'n Fisk fängest.« -- »Un du wol lange söken, e du dinen Teiten findst. Wie wust du der denn da över't Water kummen?« sehde de Fru. »Ja, dat mag Gott witten.« Da nümmt de ole Fru ün up den Rüggen un dragt 'n derdörch, un he söcht lange Tiid un kann sinen Teiten nig finnen. Ase nu wol 'n Jaar veröwer is, da trekt de tweide auck ut un will sinen Broer söken. He kümmt an dat Water, un da geit et ün ewen so, ase sinen Broer. Nu was nur noch de Dochter allein to Hus, de jammerde so viel na eren Broern, dat se upt lest auck den Fisker bad, he mögte se treken laten, je wulle ere Broerkes söken. Da kam se auck bie den grauten Water, da sehde se tor olen Fru: »Guden Dag, Moer.« -- »Groten Dank.« -- »Gott helpe ju bie juen fisken.« Ase de ole Fru dat hörde, da word se ganz fründlich un drog se över't Water un gab er 'n Roe (Rute), un sehde to er: »Nu gah man jümmer up düsen Wege to, mine Dochter, un wenn du bie einen groten swarten Hund vorbie kümmst, so must du still un drist un one to lachen un one ün antokicken, vorbie gaan. Dann kümmest du an 'n grot open Schlott, up'n Süll (Schwelle) most du de Roe fallen laten un stracks dörch dat Schlott an den annern Side wier herut gahen; da is 'n olen Brunnen, darut is 'n groten Bom wassen, daran hänget 'n Vugel im Buer, den nümm af: dann nümm noch 'n Glas Water ut den Brunnen un gaa mit düsen beiden den sülvigen Weg wier torügge; up den Süll nümm de Roe auck wier mit, un wenn du dann wier bie den Hund vorbie kummst, so schlah ün in't Gesicht, awerst sü to, dat du ün treppest, un dann kumm nur wier to me torügge.« Da fand se et grade so, ase de Fru et sagt hadde, un up den Rückwege da fand se de beiden Broer, de sik de halve Welt durchsöcht hadden. Se gink tosammen, bis wo de swarte Hund an den Weg lag, den schlog se int't Gesicht, da word et 'n schönen Prinz, de geit mit ünen, bis an dat Water. Da stand da noch de ole Fru, de frögede sik ser, da se alle wier da wören, un drog se alle över't Water, un dann gink se auck weg, denn se was nu erlöst. De annern awerst gingen alle na den olen Fisker, un alle wären froh, dat se sik wier funnen hadden, den Vugel awerst hüngen se an der Wand.

そのあいだに子どもたちは育った。あるとき、いちばん上の子がほかの少年たちと釣りに出かけると、ほかの少年たちは彼を仲間に入れようとせずに言った。「この拾われっ子め、あっちへ行け」そこで彼はすっかり悲しくなって、年老いた漁師に、それは本当かと尋ねた。漁師は、あるとき釣りをしていて、おまえを水から引き上げたのだと話した。そこで彼は、出ていって父さんを探すと言った。漁師はどうか留まってくれと頼んだが、彼はまるで引き止められず、とうとう漁師も折れた。そこで彼は旅に出て、幾日も幾日も歩いていき、とうとう大きな途方もない水のほとりに来た。そこには年老いた女が立って釣りをしていた。「こんにちは、おかみさん」と少年は言った。「ありがとうよ」「魚が釣れるまでには、ずいぶん長く釣っていなさるようだね」「おまえさんも、父さんを見つけるまでにはずいぶん長く探すことだろうよ。それで、どうやってこの水を渡るつもりだね」と女は言った。「さあ、神さまだけがご存じです」すると年老いた女は少年を背負って向こう岸へ運んでやった。彼は長いあいだ探したが、父さんを見つけられなかった。さて一年ほどたつと、二人目の子も出かけて兄を探そうとした。彼も水のところに来て、兄とまったく同じことになった。さて家に残ったのは娘ひとりきりになった。娘は兄たちが恋しくてたまらず、とうとう漁師に、行かせてください、兄さんたちを探しに行きますと頼んだ。そこで娘もあの大きな水のところに来て、年老いた女に言った。「こんにちは、おかみさん」「ありがとうよ」「神さまが釣りをお助けくださいますように」年老いた女はそれを聞くとすっかり親しげになって、娘を水の向こうへ運び、一本の枝を渡してこう言った。「さあ、この道をまっすぐお行き、娘や。そして大きな黒い犬のそばを通るときには、黙って、落ち着いて、笑わず、目も向けずに通り過ぎるのだよ。そうすると大きく開いた城に着く。敷居の上でその枝を落として、まっすぐ城を抜けて反対側へ出ておいで。そこに古い井戸があって、そこから大きな木が生えていて、そこに籠に入った鳥が掛かっている。それを外しておいで。それから井戸の水を一杯汲んで、その二つを持って同じ道を戻るのだよ。敷居の上ではあの枝もまた拾って、そして犬のそばをまた通るときには、その顔を打っておくれ。ただし、ちゃんと当てるようにね。それからわたしのところへ戻っておいで」娘は女の言ったとおりのものを見つけた。そして帰り道で、世界の半ばを探しまわっていた二人の兄に出会った。三人は一緒に、黒い犬が道に寝ているところまで来た。娘がその顔を打つと、犬は美しい王子になって、水のところまで一緒に来た。そこにはまだ年老いた女が立っていて、みなが戻ってきたのをたいそう喜び、みなを水の向こうへ運んで、それから自分も去っていった。女もこれで呪いを解かれたのである。ほかの者たちはみな年老いた漁師のところへ行き、また巡り会えたことをみな喜んだ。鳥は壁に掛けておいた。

De tweide Suhn kunne awerst nig to Huse rasten, un nam 'n Flitzebogen un gink up de Jagd. Wie he möe was, nam he sine Flötepipen un mackte 'n Stücksken. De Künig awerst wör auck up de Jagd un hörde dat, da gink he hin, un wie he den Jungen drap, so sehde he: »We hett die verlöwt, hier to jagen?« -- »Oh, neimes (niemand).« -- »Wen hörst du dann to?« -- »Ik bin de Fisker sin Suhn.« -- »De hett ja keine Kinner.« -- »Wenn du't nig glöwen wust, so kum mit.« Dat dehe de Künig un frog den Fisker, de vertälle ün alles, un dat Vügelken an der Wand fing an to singen:

だが二番目の息子は家でじっとしていられず、弓を取って狩りに出た。疲れると、笛を取り出してひと節吹いた。ところが王さまも狩りに出ていてそれを聞きつけ、そちらへ行った。そして少年に出くわすと言った。「誰がおまえにここで狩りをする許しを与えた」「ああ、誰も」「ではおまえは誰のものだ」「おれは漁師の息子です」「あの男には子がないはずだ」「信じないなら、一緒に来てください」王さまはそうして漁師に尋ね、漁師は一部始終を語った。すると壁の小鳥が歌いはじめた。

»De Möhme sitt allein wol in dat Kerkerlein. O Künig, edeles Blod, dat sind dine Kinner god. De falsken Süstern beide de dehen de Kinnerkes Leide, wol in des Waters Grund, wo se de Fisker fund.«

「母さまはひとり牢のなかに座っている。おお王さま、尊いお血筋よ、これはあなたのよい子らです。偽りの二人の姉が、幼な子らにひどいことをしたのです、水の底で。そこで漁師が見つけたのです」

Da erschraken se alle, un de Künig nahm den Vugel, den Fisker un de drei Kinner mit sik na den Schlotte, un leit dat Gefänknis upschluten un nam sine Fru wier herut, de was awerst gans kränksch un elennig woren. Da gav er de Dochter von den Water ut den Brunnen to drinken, da war se frisk un gesund. De beiden falsken Süstern wören awerst verbrennt, un de Dochter friggede den Prinzen.

そこでみなは驚いた。王さまは鳥と漁師と三人の子を連れて城へ帰り、牢を開けさせて妻を出した。だが妻はすっかり病んでみじめな姿になっていた。そこで娘が井戸の水を飲ませると、妻は瑞々しく健やかになった。偽りの二人の姉は焼かれ、娘は王子と結婚した。

和訳は claude-opus-5 がこのために作ったもので、原資料ではない(translation_type: AI_GENERATED)。 既存の published 訳を写したものではなく、学術的な定訳でもない。 段落は原文と一対一に対応させてあり、段落数の一致は機械で検査している。和訳は Embedding に入れていない —— 入れると測ったことの数字が汚れるためである。

緊張のうつりかわり

本文を 12 等分し、張りつめた語(死・血・恐れ・剣…)から和らいだ語(祝い・眠り・ 婚礼…)を引いて、話の中で 0〜1 に均したもの。自前の辞書である。翻訳を経た本文を測っているので、これは原話ではなくこの訳の性質である。

00.510%25%50%75%100%0% 地点 / 緊張度 0.59% 地点 / 緊張度 018% 地点 / 緊張度 127% 地点 / 緊張度 0.536% 地点 / 緊張度 0.546% 地点 / 緊張度 0.555% 地点 / 緊張度 0.564% 地点 / 緊張度 073% 地点 / 緊張度 0.582% 地点 / 緊張度 0.591% 地点 / 緊張度 0.5100% 地点 / 緊張度 0.5JourneyJourneyJourneyJourney話の進行 →
縦は緊張度(この話の中での相対値。話をまたいで比べられる量ではない)、横は本文の進行。 上端の小さな字は、その区画で不釣り合いに多く出た出来事語である。

出来事の並び(数え上げ)

区画ごとに、コーパス全体の出現率に対して不釣り合いに多く出た引き金語を採っている。 生の回数で採ると、`father`/`mother` を持つ Family がほぼ全区画で勝つ(実測)。

Journey→Journey→Journey→Journey

似ている民話

多言語 Embedding のコサイン近傍。類似度は歴史的な起源や伝播を証明する値ではない。同じ本の話は文体を共有するぶん必ず似るので、そう分かるよう印を付けてある。

#題名文化圏類似度出典
1Von dem Machandelboomドイツ語圏0.969同じ本
2Von dem Fischer un syner Fruドイツ語圏0.966同じ本
3Der Hase und der Igelドイツ語圏0.964同じ本
4Märchen von einem, der auszog, das Fürchten zu lernenドイツ語圏0.943同じ本
5Tischchen deck dich, Goldesel und Knüppel aus dem Sackドイツ語圏0.938同じ本
6Die drei Männlein im Waldeドイツ語圏0.936同じ本
7Die kluge Bauerntochterドイツ語圏0.935同じ本
8Sechse kommen durch die ganze Weltドイツ語圏0.935同じ本
9Daumesdickドイツ語圏0.935同じ本
10Hans im Glückドイツ語圏0.935同じ本
11Der Sperling und seine vier Kinderドイツ語圏0.934同じ本
12Der Geist im Glasドイツ語圏0.934同じ本

話を刻んで比べた近傍

話を 150 語ずつの窓に切り、話の平均を引いてから窓ごとに比べたときの近傍。 話をまるごと 1 本のベクトルにする上の一覧より、独英グリムの同じ話をよく当てた (測ったこと の H-05)。「筋の順番が似ている」ではない —— 順番をまったく使わない突き合わせでも同じだけ当たったので、 効いているのは刻んで細かく比べていることである。

#題名文化圏類似度出典
1Anarteqグリーンランド(イヌイット)0.087別の本
2Bird and Hunterジャマイカ0.086別の本
3Aiai, Son of Ku-ula: Part Ii of the Legend of Ku-ula, the Fish God of Hawaiiハワイ0.078別の本
4Origin of the Windsベーリング海峡(アラスカ)0.075別の本
5Kaala and Kaaialii: a Legend of Lanaiハワイ0.074別の本
6The Omanhene who Liked Riddles西アフリカ(ゴールドコースト)0.071別の本

この話を並べて読む →