民話をさがす / ジャマイカ
The Tree-wife
ジャマイカ(Jamaica) / 本文の言語 英語 / 原話の言語 jam / 出典の刊年 1924 / 444 語
出典と権利
| 出典の本 | Jamaica Anansi Stories |
|---|---|
| 提供 | Project Gutenberg / https://www.gutenberg.org/ebooks/72735 |
| 採集・編者 | Martha Warren Beckwith |
| 刊年の根拠 | 扉に『PUBLISHED BY THE AMERICAN FOLK-LORE SOCIETY … 1924』、序文の署名に『April, 1924.』 |
| 権利状態 | Public Domain (United States)(US)/確認日 2026-09-14 |
| 地図上の位置 | 緯度 18.1 / 経度 -77.3(精度 culture_region)。話の舞台でも採集地でもなく、この本が扱う文化圏のおおよその中心である。 |
本文 ・ 和訳対照
Project Gutenberg の本文から、PG のヘッダ・フッタ・商標文言を除いたもの。段落は原文のままである。
左=原文(原資料)右=和訳(AI が作ったもの)
Thomas White, Maroon Town.
語り手 トマス・ホワイト(マルーン・タウン)
It was a man didn’t have no wife an’ he was a hunter-man; he hunt in de bush all day. An’ one day he go in de bush, go an’ shoot, an’ when he coming home, him saw a pretty tree name of Jessamy, an’ he say, “O me biddy boy, das a pretty tree!” An’ he says, “If dis tree could tu’n a wife to me, I would like to be marry to him!” An’ so he said, it done de very same as what him said; de tree do tu’n a wife for him. De woman was naked, an’ he lef’ him at de said time an’ went home back, an’ he get some clot’ing for de woman, an’ got him dress up nicely an’ carry him home at house.
妻のない男がいて、狩人だった。一日じゅう藪で狩りをしていた。ある日、藪へ行って鉄砲を撃ち、帰ってくる道すがら、ジェサミー(茉莉)という名の美しい木を見つけて言った。「おやまあ、なんと美しい木だ!」 そして言った。「この木がおれの女房になってくれたら、娶りたいものだ!」 するとそう言ったとおりのことが起きた。木は本当に男の女房になったのである。女は裸だったので、男はその場に残して家へ戻り、女のために着物を用意し、きれいに着せて家へ連れ帰った。
An’ deh he an’ de woman was fo’ a long time until one day he were gwine out a bush fe gwine shoot, an’ leave him wife a house. Him go an’ sleep an’ never come home till de nex’ day. An’ after he gone to de wood, it’s anudder man go dere an’ inveigle him wife an’ tek’ him away from him house an’ go to dis man house. An’ when de poor man come home from bush de nex’ day, he couldn’t fin’ him wife. An’ what de wife did, after de wife come out dis man’s house go to de nex’ house, she was frighten how him husban’ gwine fin’ him. An’ de nex’ man house about a two mile off him husban’ house, an’ as she leaving for him house, she spit all de way until she ketch to dis odder man’s house.
そして男と女は長いあいだいっしょに暮らしたが、ある日、男は藪へ鉄砲を撃ちに行き、妻を家に残した。男はそのまま眠り込んで、翌日まで帰らなかった。男が森へ行っているあいだに、別の男がやってきて妻をたぶらかし、家から連れ出して自分の家へ連れていった。そしてあわれな男が翌日藪から帰ってくると、妻がいない。妻はどうしたかというと、この男の家を出て次の家へ行くとき、亭主にどうやって見つけられるだろうと怯えていた。その別の男の家は亭主の家から二マイルほどのところで、妻はその家へ向かう道すがら、ずっと唾を吐きつづけて、その家にたどり着いたのである。
An’ de man was into a rage dat him couldn’t fin’ him wife an’ didn’t know what was to ever do. An’ him sing, [48]
男は妻が見つからないので怒り狂い、どうしたらいいかわからなかった。そして歌った。 [48]
Jesta be-yo, eh-e-eh-eh-eh-o—— Jesta be-yo, A, a wi’ die, oh, wi’a go die, oh, fe trees bear-e, oh, A, a wi’ die, oh, wi a go die, oh, fe trees bear-e, oh.
ジェスタ・ベーヨ、エー・エーエーエーエーオー—— ジェスタ・ベーヨ、ああ、おれは死ぬ、おお、死んでしまう、おお、木が実るように、おお、ああ、おれは死ぬ、おお、死んでしまう、おお、木が実るように、おお。
When de man sing, de spit dat de woman spit answer him,—
男が歌うと、女の吐いた唾が答えた——
“Jesta be-yo, eh, eh, eh, o! Jesta be-yo, a wi’ die-o, Wi’ a go die-o, fe trees bear-e o!”
「ジェスタ・ベーヨ、エー、エー、エー、オー! ジェスタ・ベーヨ、おれは死ぬよお、死んでしまうよお、木が実るようによお!」
To every place where de woman spit, de man go dere an’ stan’ an’ call—
女が唾を吐いたところへ行くたびに、男は立ち止まって呼ばわる——
“Jesta be-yo, eh, eh, eh, o,”
「ジェスタ・ベーヨ、エー、エー、エー、オー」
at each stopping-place of half a mile until two miles are passed. An’ jus’ as de woman hear de voice of de man, stan’ at door-mout’ an’ see dat de man coming. An’ de man go tak him wife an’ catch him right back to home yard.
半マイルごとの立ち止まりどころで、二マイルを過ぎるまでそうした。そして女は男の声を聞くやいなや戸口に立ち、男が来るのを見た。そして男は妻を連れて、そのまま家の庭まで連れ帰った。
Jack man dory, choose none!
ジャック・マン・ドーリ、どれも選ぶな!
和訳は claude-opus-5 がこのために作ったもので、原資料ではない(translation_type: AI_GENERATED)。 既存の published 訳を写したものではなく、学術的な定訳でもない。 段落は原文と一対一に対応させてあり、段落数の一致は機械で検査している。和訳は Embedding に入れていない —— 入れると測ったことの数字が汚れるためである。
緊張のうつりかわり
本文を 12 等分し、張りつめた語(死・血・恐れ・剣…)から和らいだ語(祝い・眠り・ 婚礼…)を引いて、話の中で 0〜1 に均したもの。自前の辞書である。翻訳を経た本文を測っているので、これは原話ではなくこの訳の性質である。
似ている民話
多言語 Embedding のコサイン近傍。類似度は歴史的な起源や伝播を証明する値ではない。同じ本の話は文体を共有するぶん必ず似るので、そう分かるよう印を付けてある。
| # | 題名 | 文化圏 | 類似度 | 出典 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | The Three Dogs | ジャマイカ | 0.952 | 同じ本 |
| 2 | The Witch and the Grain of Peas | ジャマイカ | 0.948 | 同じ本 |
| 3 | The Hunter | ジャマイカ | 0.947 | 同じ本 |
| 4 | The Language of Beasts | ジャマイカ | 0.947 | 同じ本 |
| 5 | The Girls who Married the Devil | ジャマイカ | 0.946 | 同じ本 |
| 6 | Jack and the Grateful Dead | ジャマイカ | 0.945 | 同じ本 |
| 7 | Sammy the Comferee | ジャマイカ | 0.944 | 同じ本 |
| 8 | Bosen Corner | ジャマイカ | 0.944 | 同じ本 |
| 9 | The Three Pieces of Advice | ジャマイカ | 0.942 | 同じ本 |
| 10 | Bull as Bridegroom | ジャマイカ | 0.941 | 同じ本 |
| 11 | The Dumb Wife | ジャマイカ | 0.939 | 同じ本 |
| 12 | Two Sisters | ジャマイカ | 0.938 | 同じ本 |