民話をさがす / ジャマイカ
The Witch and the Grain of Peas
ジャマイカ(Jamaica) / 本文の言語 英語 / 原話の言語 jam / 出典の刊年 1924 / 455 語
出典と権利
| 出典の本 | Jamaica Anansi Stories |
|---|---|
| 提供 | Project Gutenberg / https://www.gutenberg.org/ebooks/72735 |
| 採集・編者 | Martha Warren Beckwith |
| 刊年の根拠 | 扉に『PUBLISHED BY THE AMERICAN FOLK-LORE SOCIETY … 1924』、序文の署名に『April, 1924.』 |
| 権利状態 | Public Domain (United States)(US)/確認日 2026-09-14 |
| 地図上の位置 | 緯度 18.1 / 経度 -77.3(精度 culture_region)。話の舞台でも採集地でもなく、この本が扱う文化圏のおおよその中心である。 |
本文 ・ 和訳対照
Project Gutenberg の本文から、PG のヘッダ・フッタ・商標文言を除いたもの。段落は原文のままである。
左=原文(原資料)右=和訳(AI が作ったもの)
Thomas White, Maroon Town.
語り手 トマス・ホワイト(マルーン・タウン)
It was a man were married to a woman first and he had one child wid de first woman he were married to. An’ de first woman dat he married to dead an’ he go married to anodder one; an’ de girl has to call her “mudder-in-law.” An’ de mudder-in-law doesn’t like de daughter-in-law. An’ one day de mudder-in-law go to him field gone work. In de morning she wash some peas an’ put on de peas on fire an’ went away to ground. An’ de daughter-in-law doesn’t live at dis house, live in house by herself. An’ de daughter-in-law come deh, ketch de daughter, louse and comb him hair. At de same time de mudder-in-law is Old Witch, know dat de daughter-in-law come to house. So as she was gwine away de eb’ning, de daughter said, “Look yeah, sister, mamma put on some peas on de fire; why don’ you tek one grain of de peas?” An’ she open de pot an’ tek out one grain of de peas. An’ when de Old Witch woman know dat de daughter-in-law tek out one grain of de peas, shet put up de hoe an’ went from ground an’ come back to house an’ tek down de pot an’ tu’n out all de peas in bowl, an’ she couple eb’ry grain of de peas until she fin’ one don’ have a match. And said to child, “Look yeah! you’ sister come to-day?”—“No, never come to-day!”—“Yes, don’ control me, for I see at de grain dat you’ sister come an’ tek out one grain from de pot.” An’ gwine to swear him at de river to drown her because she tek de peas. An’ she say, “If you don’ eat my peas to-day you won’ drownded, but if you eat my peas you will drownded.” So de girl took up de song,—
ある男が先にある女と結婚して、その最初の妻とのあいだに子が一人あった。そして最初の妻が死に、男は別の女と結婚した。それで娘はその女を「継母」と呼ばねばならなかった。継母は継娘が気に入らなかった。ある日、継母は自分の畑へ働きに出かけた。朝のうちに豆を洗って火にかけ、畑へ行ったのである。継娘はこの家には住んでおらず、自分の家に一人で住んでいた。その継娘がやってきて、妹をつかまえて虱を取り、髪を梳いてやった。ところで継母は妖術使いで、継娘が家へ来たことを知っていた。さて夕方、継娘が帰ろうとすると、妹が言った。「ねえ姉さん、母さんが豆を火にかけていったのよ。一粒食べていったら?」 そこで継娘は鍋を開けて豆を一粒取り出した。妖術使いの継母は、継娘が豆を一粒取ったと知ると、鍬を置いて畑から引き返し、家に帰って鍋を下ろし、豆をすっかり鉢にあけた。そして豆を一粒ずつ組にしていき、とうとう相手のない一粒を見つけた。そして子に言った。「おい! おまえの姉さんが今日来たね?」——「いいえ、来なかった!」——「いいや、ごまかすんじゃないよ。この粒を見れば、姉さんが来て鍋から一粒取ったのがわかるんだ」。そして豆を取ったかどで、川で溺れさせようと娘に誓わせに行った。継母は言った。「今日わたしの豆を食べていないなら溺れない。だが食べたのなら溺れる」。そこで娘は歌いだした——
Oh, me dear-est ma-ma, me mu-ma, oh, Poor me one, oh, Peace, oh, a ring down. Ah, me dear-est ma-ma, ring down peace, oh, a ring down, Ah, ye ring down.
ああ、いとしい母さん、わたしの母さん、ああ、かわいそうなわたし一人、ああ、平安よ、おお、鳴り下れ。ああ、いとしい母さん、鳴り下れ平安よ、おお、鳴り下れ、ああ、鳴り下れ。
And at de said time, de young girl had a sweetheart outside name of William. An’ William mamma heard de song ’pon de ribber-side and send away to carpenter-shop an’ tell William heard his girl singing quite mournful on ribber-side. An’ him go up on lime-tree an’ pick four lime an’ gwine a fowl-nest an’ tek four fowl-egg an’ gwine a turkey-nest an’ tek four turkey-egg an’ tek four marble, an’ call de girl an’ put her before him. An’ William an’ de girl mudder-in-law come to a battle at de ribber-side an’ William kill de woman. An’ he put de girl before him an’ carry her home an’ marry her.
ちょうどそのとき、この若い娘にはウィリアムという名の外の恋人がいた。ウィリアムの母親が川辺の歌を聞きつけて、大工の店へ使いをやり、おまえの娘が川辺でひどく悲しげに歌っているとウィリアムに伝えた。ウィリアムはライムの木に登って四つもぎ、鶏の巣へ行って卵を四つ取り、七面鳥の巣へ行って卵を四つ取り、ビー玉を四つ取って、娘を呼んで自分の前に立たせた。そしてウィリアムと娘の継母は川辺で戦い、ウィリアムはその女を殺した。そして娘を自分の前に乗せて家へ連れ帰り、娶った。
和訳は claude-opus-5 がこのために作ったもので、原資料ではない(translation_type: AI_GENERATED)。 既存の published 訳を写したものではなく、学術的な定訳でもない。 段落は原文と一対一に対応させてあり、段落数の一致は機械で検査している。和訳は Embedding に入れていない —— 入れると測ったことの数字が汚れるためである。
緊張のうつりかわり
本文を 12 等分し、張りつめた語(死・血・恐れ・剣…)から和らいだ語(祝い・眠り・ 婚礼…)を引いて、話の中で 0〜1 に均したもの。自前の辞書である。翻訳を経た本文を測っているので、これは原話ではなくこの訳の性質である。
出来事の並び(数え上げ)
区画ごとに、コーパス全体の出現率に対して不釣り合いに多く出た引き金語を採っている。 生の回数で採ると、`father`/`mother` を持つ Family がほぼ全区画で勝つ(実測)。
Marriage→Marriage→Departure→Family→Family→Battle
似ている民話
多言語 Embedding のコサイン近傍。類似度は歴史的な起源や伝播を証明する値ではない。同じ本の話は文体を共有するぶん必ず似るので、そう分かるよう印を付けてある。
| # | 題名 | 文化圏 | 類似度 | 出典 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | The Three Dogs | ジャマイカ | 0.956 | 同じ本 |
| 2 | The Fish Lover | ジャマイカ | 0.949 | 同じ本 |
| 3 | The Tree-wife | ジャマイカ | 0.948 | 同じ本 |
| 4 | Bull as Bridegroom | ジャマイカ | 0.947 | 同じ本 |
| 5 | Bosen Corner | ジャマイカ | 0.944 | 同じ本 |
| 6 | The Hunter | ジャマイカ | 0.942 | 同じ本 |
| 7 | The Girls who Married the Devil | ジャマイカ | 0.942 | 同じ本 |
| 8 | Hunter, Guinea-hen and Fish | ジャマイカ | 0.942 | 同じ本 |
| 9 | Jack and the Grateful Dead | ジャマイカ | 0.941 | 同じ本 |
| 10 | Two Sisters | ジャマイカ | 0.941 | 同じ本 |
| 11 | The Greedy Child | ジャマイカ | 0.940 | 同じ本 |
| 12 | The Boy and His Master | ジャマイカ | 0.939 | 同じ本 |