民話をさがす / ジャマイカ
Jack and the Grateful Dead
ジャマイカ(Jamaica) / 本文の言語 英語 / 原話の言語 jam / 出典の刊年 1924 / 650 語
出典と権利
| 出典の本 | Jamaica Anansi Stories |
|---|---|
| 提供 | Project Gutenberg / https://www.gutenberg.org/ebooks/72735 |
| 採集・編者 | Martha Warren Beckwith |
| 刊年の根拠 | 扉に『PUBLISHED BY THE AMERICAN FOLK-LORE SOCIETY … 1924』、序文の署名に『April, 1924.』 |
| 権利状態 | Public Domain (United States)(US)/確認日 2026-09-14 |
| 地図上の位置 | 緯度 18.1 / 経度 -77.3(精度 culture_region)。話の舞台でも採集地でもなく、この本が扱う文化圏のおおよその中心である。 |
本文 ・ 和訳対照
Project Gutenberg の本文から、PG のヘッダ・フッタ・商標文言を除いたもの。段落は原文のままである。
左=原文(原資料)右=和訳(AI が作ったもの)
Richard Morgan, Santa Cruz Mountains.
語り手 リチャード・モーガン(サンタクルス山地)
A boy an’ a girl made match to marry, an’ doze people who dey call de fairy t’ief away de girl from Jack. But dey give one anodder different name; dis girl name ‘Catch ’em’ an’ dis boy name ‘If-you-can’.
少年と娘が夫婦になる約束をしたが、妖精と呼ばれる者たちがその娘をジャックから盗んでいった。だが二人はたがいに別の名をつけていた。娘の名は「捕まえてごらん」、少年の名は「できるものなら」といった。
An’ Jack was travelling. When he get part of de way, he see whole heap of people beatin’ a dead man. He say, “O my! what de reason dey do dis?” Dey said, “De man owe me a lot of money!” Jack pay all de money an’ bury de man. He went a little furder an’ see anodder an’ he do de same. He went a little way off again, he see anodder, he do de same.
そしてジャックは旅に出た。道の途中まで来ると、大勢の人が死人を打っているのが見えた。ジャックは言った。「まあ! どうしてこんなことをするのです?」 人々は言った。「この男はおれに大金を借りていたんだ!」 ジャックはその金をすっかり払って、死人を葬った。もう少し行くとまた同じものを見て、同じことをした。もう少し行くとまた見て、同じことをした。
So he get broke now. He hear dat de fairy want a servant. De fairy said, “Yes, I want a servant!” an’ gi’ him every key open all de door excep’ one room. Jack said, “All right, sir!” De fairy is a people dey go out every day. Jack open every door, an’ after him open de las’ door he fin’ de girl in dat room. An’ ’he say, “Jack, what you open dis door for? De fairy bin goin’ kill you, for dey dey got me here an’ fatten to kill.” Jack said, “I am jus’ as smart as dem!” an’ tek down de girl an’ comb her hair, ketch her louse, gi’ her somet’ing to eat an’ hang her up same way. When de fairy come an’ say, “Jack, you goin’ into dis room?” Jack said, “No, sir.” De fairy tek de key, he walk in de door an’ fin de girl same way as he leave her.
それで一文なしになった。そのとき妖精が召使いを探していると聞いた。妖精は「ああ、召使いがほしい!」と言って、一つの部屋を除くすべての戸を開ける鍵をみな渡した。ジャックは「わかりました、旦那!」と言った。妖精というのは毎日出かけていく者たちである。ジャックはすべての戸を開け、最後の戸を開けると、その部屋にあの娘がいた。娘は言った。「ジャック、なぜこの戸を開けたの? 妖精はあなたを殺すつもりよ。わたしをここに閉じ込めて、太らせて殺すつもりなんだから」。ジャックは言った。「おれだってあいつらと同じくらい賢いさ!」 そして娘を下ろし、髪を梳き、虱を取り、食べ物をやって、また同じように吊るしておいた。妖精が帰ってきて「ジャック、この部屋に入ったか?」と言うと、ジャックは「いいえ、旦那」と言った。妖精は鍵を取って戸を入り、娘が出ていったときのままなのを見た。
Every day Jack do de same t’ing, till de las’ day he took down de girl an’ dey walk. He goin’ in a vessel. De girl was so pretty, one of de men dat in de vessel grudge Jack an’ fling Jack overboard. Anodder little boy, gi’ de name of Jack, he t’row one piece of board, said, “Poor man! paddle on dis.” An’ de girl is de king daughter who was going to marry to Jack de nex’ day. An’ Jack paddle till him get one part of de sea upon some stone an’ sit down hol’ing his head. Dat was night. Pelican fly an’ pick him in his head, gi’ him a piece of bread, tek him up an’ sail wid him drop him into anodder place. Anodder pelican tek him an’ sail wid him drop him into anodder place again. De las’ pelican gi’ him somet’ing to eat, fly wid him right into town. So dat was de t’ree dead men he buried; dat t’ree dead save his life.
ジャックは毎日同じことをし、とうとう最後の日に娘を下ろして二人で歩き出した。船に乗った。娘があまりに美しいので、船にいた男の一人がジャックを妬んで、ジャックを海へ投げ落とした。もう一人の少年、やはりジャックという名の子が、板を一枚投げてくれて「かわいそうに! これで漕げ」と言った。その娘は、翌日ジャックと結婚することになっていた王の娘だった。そしてジャックは漕ぎつづけて、海のある一角の岩にたどり着き、頭を抱えて坐り込んだ。夜だった。ペリカンが飛んできて頭をつつき、パンをひと切れくれて、ジャックを持ち上げて別の場所へ運んで落とした。別のペリカンがまた運んで、また別の場所へ落とした。最後のペリカンは食べ物をくれて、町までまっすぐ運んでくれた。これがジャックの葬った三人の死人であり、その三人がジャックの命を救ったのである。
Nex’ morning in de whole town nobody to be found in de street. An’ when Jack couldn’t get a house to rent, all de house was rented, one woman said ’he don’ get nowhere only a loft to de roadside. Jack said, “Dat’s de place I want!” an’ was dere until de couple going to church. Den, after she come at de said place, Jack look out an’ saw her, an’ Jack said, “Catch him!” De girl said, “If-you-can!” an’ she call to de coachman to turn back home to de yard. An’ after she went home, she sent a constable t’rough de whole town, an’ everyone he bring she said no. De las’ one de ol’ lady said, “Only one man lef’ here an’ he drunk, for he drink a great bottle of rum!” but Jack do dat in gladness as he saw de girl. An’ de girl said, “Bring him come!” An’ after him come, he catch him an’ kiss him an’ goin’ in de house bathe an’ shine himself an’ tell all what distress happen to him.
翌朝、町じゅうの通りに人影がなかった。ジャックは借りる家が見つからず、家はみな借り手がついていたが、ある女が、道端の屋根裏しか空いていないと言った。ジャックは「そこがいい!」と言って、夫婦が教会へ行くまでそこにいた。そして娘がその場所へ来ると、ジャックは外を見て娘を見つけ、「捕まえた!」と言った。娘は「できるものなら!」と言い、馭者に屋敷へ引き返せと言った。そして家に帰ると、町じゅうに巡査をやって人を集めさせたが、連れてこられる者はみな違うと言った。最後に老女が言った。「ここに男が一人残っているだけです、酔っておりますよ、ラム酒を一瓶飲みましたから!」 だがジャックがそうしたのは、娘を見た嬉しさからだった。娘は言った。「連れてきて!」 そして男が来ると、娘は抱きしめて口づけし、家へ入れて湯を浴びさせ身なりを整えさせ、ジャックは自分に降りかかった苦難をみな語った。
Dey catch de man what do dis t’ing, hang him by de p’int of his tongue.
こうしたことをした男は捕らえられ、舌の先で吊るされた。
和訳は claude-opus-5 がこのために作ったもので、原資料ではない(translation_type: AI_GENERATED)。 既存の published 訳を写したものではなく、学術的な定訳でもない。 段落は原文と一対一に対応させてあり、段落数の一致は機械で検査している。和訳は Embedding に入れていない —— 入れると測ったことの数字が汚れるためである。
緊張のうつりかわり
本文を 12 等分し、張りつめた語(死・血・恐れ・剣…)から和らいだ語(祝い・眠り・ 婚礼…)を引いて、話の中で 0〜1 に均したもの。自前の辞書である。翻訳を経た本文を測っているので、これは原話ではなくこの訳の性質である。
出来事の並び(数え上げ)
区画ごとに、コーパス全体の出現率に対して不釣り合いに多く出た引き金語を採っている。 生の回数で採ると、`father`/`mother` を持つ Family がほぼ全区画で勝つ(実測)。
Death→Encounter→Encounter→Death→Journey
似ている民話
多言語 Embedding のコサイン近傍。類似度は歴史的な起源や伝播を証明する値ではない。同じ本の話は文体を共有するぶん必ず似るので、そう分かるよう印を付けてある。
| # | 題名 | 文化圏 | 類似度 | 出典 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | The Language of Beasts | ジャマイカ | 0.953 | 同じ本 |
| 2 | The Boy and His Master | ジャマイカ | 0.951 | 同じ本 |
| 3 | Uncle Green and Jack | ジャマイカ | 0.948 | 同じ本 |
| 4 | The Three Dogs | ジャマイカ | 0.948 | 同じ本 |
| 5 | Bull as Bridegroom | ジャマイカ | 0.947 | 同じ本 |
| 6 | Ballinder Bull | ジャマイカ | 0.946 | 同じ本 |
| 7 | The Fish Lover | ジャマイカ | 0.945 | 同じ本 |
| 8 | Bosen Corner | ジャマイカ | 0.945 | 同じ本 |
| 9 | Three Brothers and the Life-tree | ジャマイカ | 0.945 | 同じ本 |
| 10 | The Tree-wife | ジャマイカ | 0.945 | 同じ本 |
| 11 | Two Sisters | ジャマイカ | 0.943 | 同じ本 |
| 12 | The Three Pieces of Advice | ジャマイカ | 0.941 | 同じ本 |
話を刻んで比べた近傍
話を 150 語ずつの窓に切り、話の平均を引いてから窓ごとに比べたときの近傍。 話をまるごと 1 本のベクトルにする上の一覧より、独英グリムの同じ話をよく当てた (測ったこと の H-05)。「筋の順番が似ている」ではない —— 順番をまったく使わない突き合わせでも同じだけ当たったので、 効いているのは刻んで細かく比べていることである。
| # | 題名 | 文化圏 | 類似度 | 出典 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | The Boy and His Master | ジャマイカ | 0.163 | 同じ本 |
| 2 | The Rose-tree | イングランド | 0.137 | 別の本 |
| 3 | The Language of Beasts | ジャマイカ | 0.132 | 同じ本 |
| 4 | Tiger Softens His Voice | ジャマイカ | 0.127 | 同じ本 |
| 5 | Ballinder Bull | ジャマイカ | 0.119 | 同じ本 |
| 6 | Inside the Cow | ジャマイカ | 0.116 | 同じ本 |