民話をさがす / ジャマイカ
Andrew and His Sisters
ジャマイカ(Jamaica) / 本文の言語 英語 / 原話の言語 jam / 出典の刊年 1924 / 689 語
出典と権利
| 出典の本 | Jamaica Anansi Stories |
|---|---|
| 提供 | Project Gutenberg / https://www.gutenberg.org/ebooks/72735 |
| 採集・編者 | Martha Warren Beckwith |
| 刊年の根拠 | 扉に『PUBLISHED BY THE AMERICAN FOLK-LORE SOCIETY … 1924』、序文の署名に『April, 1924.』 |
| 権利状態 | Public Domain (United States)(US)/確認日 2026-09-14 |
| 地図上の位置 | 緯度 18.1 / 経度 -77.3(精度 culture_region)。話の舞台でも採集地でもなく、この本が扱う文化圏のおおよその中心である。 |
本文 ・ 和訳対照
Project Gutenberg の本文から、PG のヘッダ・フッタ・商標文言を除いたもの。段落は原文のままである。
左=原文(原資料)右=和訳(AI が作ったもの)
Thomas White, Maroon Town.
語り手 トマス・ホワイト(マルーン・タウン)
A woman have t’ree daughter an’ one son, an’ de son was a yawzy ’kin. [55] De t’ree sister, one name Madame Sally, one name Madame Queen Anne, one name Madame Fanny, an’ de brudder name Andrew. De t’ree sister don’ count much by de brudder. An’ one day dem goin’ out to see frien’, an’ bake pone an’, in de mo’ning, tell der mudder good-by an’ tell der fader good-by; dey never speak to de yawzy boy Andrew. Travel de whole day till late tek dem. An’ dey look out on a common, dey saw a big white house an’ dey call up an’ ax fe a lodging fe de night, an’ de woman in de house tell dem yes. An’ it was an Ol’ Witch house dem goin’ to sleep. De Ol’ Witch woman cook dinner give dem, an’ bed-time get a nice bed to sleep in. An’ de Ol’ Witch woman drug dem, an’ dey fallen in sleep.
ある女に娘が三人と息子が一人あり、息子はイチゴ腫の肌 [55] をしていた。三人の姉は、一人の名をサリー奥さま、一人の名をクイーン・アン奥さま、一人の名をファニー奥さまといい、弟の名はアンドルーといった。三人の姉は弟をあまり相手にしなかった。ある日、三人は友だちを訪ねに出かけることになり、パン菓子を焼いて、朝に母に別れを告げ、父に別れを告げた。イチゴ腫の弟アンドルーには口もきかなかった。一日じゅう歩いて、遅くなった。そして共有地を見渡すと大きな白い家が見えたので、呼びかけて一晩の宿を乞うと、家の女はいいと言った。だが三人が泊まろうとしたのは妖術使いの家だった。妖術使いの女は夕飯をこしらえて出し、寝る時刻には気持ちのよい寝床を用意してくれた。そして妖術使いの女は三人に薬を盛り、三人は眠り込んだ。
At de said time, de yawzy ’kin brudder Andrew was half Ol’ Witch an’ he know what his sister was goin’ to meet in de night. An’ he follow dem whole day, until night, when de girl gone to bed, de Ol’ Witch brudder fin’ himself under de Ol’ Witch house. An’ dis Ol’ Witch woman had t’ree copper hung up into her house. An’ part of de night when de girl were in sleep, Ol’ Witch went to kill one of de girl. As him catch de girl t’roat for go cut i’, yawzy boy Andrew cry out,—
ところでイチゴ腫の肌をした弟アンドルーは半分妖術使いで、姉たちがその夜どんな目に遭うかを知っていた。そして一日じゅうあとをつけ、夜になって娘たちが床に就くと、妖術使いの家の床下に潜り込んだ。この妖術使いの女は家に大釜を三つ吊るしていた。そして夜半、娘たちが眠っているとき、妖術使いは娘の一人を殺しに行った。娘の喉をつかんで切ろうとしたとたん、イチゴ腫の弟アンドルーが叫んだ——
Ya bwa, ya bwa, ya bwa, ya bwa. Raise up an’ you, madam Fan, you. Raise up an’ you, madam Sal, you. Raise up an’ you, madam Queen Anne, An’ me name An’, an me name Andrew, an’ me name An’.
ヤ・ブワ、ヤ・ブワ、ヤ・ブワ、ヤ・ブワ。起きろ、ファン奥さま。起きろ、サル奥さま。起きろ、クイーン・アン奥さま、おれの名はアン、おれの名はアンドルー、おれの名はアン。
As him sing out, razor-mout’ tu’n over. Ol’ Witch woman said, “But, bwoy, whe’ you come from come here?” Andrew say, “Hi, Nana! me follow me sister dem come deh. But I have yawzy an’ when de yawzy bite me, me mudder kill a cow an’ tek de blood an’ wash me.” De Ol’ Witch kill a cow an’ tek de blood an’ wash de boy, an’ de boy fall in sleep back. So she go an catch Madame Queen Anne to cut him t’roat, an’ de boy Andrew bawl out again,
アンドルーが歌うと、剃刀の口はひっくり返った。妖術使いの女は言った。「おや坊主、どこから来た?」 アンドルーは言う。「やあ婆さん! 姉さんたちについてきたのさ。だがおれはイチゴ腫があって、腫れが痛むと、おっかあが牛を一頭殺して、その血でおれを洗ってくれるんだ」。妖術使いは牛を一頭殺して、その血で少年を洗った。少年はまた眠り込んだ。そこで妖術使いはクイーン・アン奥さまをつかまえて喉を切ろうとした。すると少年アンドルーがまた叫ぶ。
“Ya, bwoy, ya, bwoy, a me name o A me name Andrew, Rise up, Madame Fanny, Rise up, Madame Queen Anne, Rise up, Madame Sally, A me name o, A me name Andrew, a me name o.”
「ヤ、坊主、ヤ、坊主、おれの名はよう、おれの名はアンドルー、起きろファニー奥さま、起きろクイーン・アン奥さま、起きろサリー奥さま、おれの名はよう、おれの名はアンドルー、おれの名はよう」
Ol’ Witch razor mout’ tu’n over. Ol’ Witch gi’ out, “Bwoy, whe’ you come from, torment me so?” Boy said, “Hi, Nana! when me to home, when me yawzy bite me, if it is de bigges’ barrow me mamma got, ’m kill him an’ tek de blood wash me.” An’ Ol’ Witch kill a barrow an’ wash him, an’ de boy gone to bed, gone sleep. Day coming fast, Ol’ Witch mad to eat de girl. When she t’ink dat Andrew asleep, him not sleeping. Well, de ol’ lady wait for a good time an’ him went in de room an’ him catch Madame Fanny t’roat to cut him. An’ him hear,—
妖術使いの剃刀の口はひっくり返った。妖術使いが叫ぶ。「坊主、どこから来て、こんなに人を煩わせる?」 少年は言った。「やあ婆さん! 家にいるとき、腫れが痛むと、おっかあは持っているいちばん大きな去勢豚を殺して、その血でおれを洗ってくれるんだ」。妖術使いは去勢豚を殺して少年を洗い、少年は床に入って眠った。夜が明けかけ、妖術使いは娘を食いたくてたまらない。妖術使いはアンドルーが眠っていると思ったが、少年は眠っていなかった。さて老婆は頃合いを待って部屋に入り、ファニー奥さまの喉をつかんで切ろうとした。すると聞こえた——
“Ya, bwoy, ya, bwoy, A me name Andrew, a me name o Rise up, Madame Fanny, Rise up, Madame Queen Anne, Rise up, Madame Sally, A me name o A me name Andrew, a me name o.”
「ヤ、坊主、ヤ、坊主、おれの名はアンドルー、おれの名はよう、起きろファニー奥さま、起きろクイーン・アン奥さま、起きろサリー奥さま、おれの名はよう、おれの名はアンドルー、おれの名はよう」
Boy jump out an’ say, “Hi, Nana! de yawzy bite me dat I kyan’ sleep. Nana, when I to home me mamma tek de bigges’ sheep, tek de blood wash me.” Dat time, Ol’ Witch copper deh ’pon fire was boiling hard, an’ Andrew ketch de Ol’ Witch an’ knock him down in de copper an’ kill him dead. An’ Andrew detain de t’ree sister ’pon Ol’ Witch property, an’ him claim de property as his own, an’ sen’ away for his mudder an’ his fader, an’ tek all de Ol’ Witch riches an’ live upon it, mek himself a man.
少年は飛び出して言った。「やあ婆さん! 腫れが痛くて眠れないんだ。婆さん、家にいるときはおっかあがいちばん大きな羊を取って、その血でおれを洗ってくれるんだ」。そのとき妖術使いの大釜は火にかけられて激しく煮え立っていたので、アンドルーは妖術使いをつかまえて大釜に叩き込み、殺してしまった。そしてアンドルーは三人の姉を妖術使いの屋敷に留め、その屋敷を自分のものだと言い立て、母と父を呼び寄せ、妖術使いの財産をすっかり取って、それで暮らし、一人前の男になった。
Jack man dory, choose none!
ジャック・マン・ドーリ、どれも選ぶな!
和訳は claude-opus-5 がこのために作ったもので、原資料ではない(translation_type: AI_GENERATED)。 既存の published 訳を写したものではなく、学術的な定訳でもない。 段落は原文と一対一に対応させてあり、段落数の一致は機械で検査している。和訳は Embedding に入れていない —— 入れると測ったことの数字が汚れるためである。
緊張のうつりかわり
本文を 12 等分し、張りつめた語(死・血・恐れ・剣…)から和らいだ語(祝い・眠り・ 婚礼…)を引いて、話の中で 0〜1 に均したもの。自前の辞書である。翻訳を経た本文を測っているので、これは原話ではなくこの訳の性質である。
出来事の並び(数え上げ)
区画ごとに、コーパス全体の出現率に対して不釣り合いに多く出た引き金語を採っている。 生の回数で採ると、`father`/`mother` を持つ Family がほぼ全区画で勝つ(実測)。
Family→Family→Family→Reward
似ている民話
多言語 Embedding のコサイン近傍。類似度は歴史的な起源や伝播を証明する値ではない。同じ本の話は文体を共有するぶん必ず似るので、そう分かるよう印を付けてある。
| # | 題名 | 文化圏 | 類似度 | 出典 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | The Three Dogs | ジャマイカ | 0.953 | 同じ本 |
| 2 | Jack and the Grateful Dead | ジャマイカ | 0.936 | 同じ本 |
| 3 | The Witch and the Grain of Peas | ジャマイカ | 0.935 | 同じ本 |
| 4 | Bosen Corner | ジャマイカ | 0.934 | 同じ本 |
| 5 | The Tree-wife | ジャマイカ | 0.929 | 同じ本 |
| 6 | The Girls who Married the Devil | ジャマイカ | 0.928 | 同じ本 |
| 7 | Bull as Bridegroom | ジャマイカ | 0.927 | 同じ本 |
| 8 | Hidden Names | ジャマイカ | 0.927 | 同じ本 |
| 9 | The Hunter | ジャマイカ | 0.926 | 同じ本 |
| 10 | Tiger Catching the Sheep-thief | ジャマイカ | 0.925 | 同じ本 |
| 11 | Curing the Sick | ジャマイカ | 0.924 | 同じ本 |
| 12 | Brother Dead and the Brindle Puppy | ジャマイカ | 0.924 | 同じ本 |
話を刻んで比べた近傍
話を 150 語ずつの窓に切り、話の平均を引いてから窓ごとに比べたときの近傍。 話をまるごと 1 本のベクトルにする上の一覧より、独英グリムの同じ話をよく当てた (測ったこと の H-05)。「筋の順番が似ている」ではない —— 順番をまったく使わない突き合わせでも同じだけ当たったので、 効いているのは刻んで細かく比べていることである。
| # | 題名 | 文化圏 | 類似度 | 出典 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Two Sisters | ジャマイカ | 0.139 | 同じ本 |
| 2 | The Three Dogs | ジャマイカ | 0.099 | 同じ本 |
| 3 | The Dun Cow | ロシア | 0.094 | 別の本 |
| 4 | Sammy the Comferee | ジャマイカ | 0.091 | 同じ本 |
| 5 | The Pied Robin | スリランカ | 0.089 | 別の本 |
| 6 | What the Eskimo Believes | ベーリング海峡(アラスカ) | 0.083 | 別の本 |